J.D. Emmanuel – Time Traveler

Nog niet zo lang geleden was er sprake van een heuse New Age revival, althans voor wat de muziek betreft. Eén van de pioniers van dit genre is James Daniel Emmanuel, die in het begin van de jaren tachtig met Wizards een mijlpaal fabriceerde in Terry Riley-geïnspireerde spirituele synthesizer muziek. In 2011 reisde hij door Europa met zijn live shows, en nam daarna de naam Time Traveler aan om zijn klanken – en dan vooral in wat voor staat ze de luisteraar kunnen brengen – te beschrijven. Het is niet geheel toevallig ook de titel van de recente dubbel lp op Aguirre Records, die opnames van deze Europese tour verzamelde.

Time Traveler bestaat voor een groot deel uit onuitgebrachte nummers: muziek die hij nog altijd componeert, ondanks dat er eigenlijk geen studiowerk meer is verschenen sinds België het Eurovisiesongfestival won. Het zou goed kunnen dat deze opnames uit hetzelfde land stammen: de heren van het KRAAK label (die de tour organiseerden) en aanvoerder van de nieuwe generatie meditatieve en door de natuur geïnspireerde synthesizermuziek Dolphins Into The Future worden veelvuldig bedankt in de notities bij het album, als ook het eveneens uit Vlaanderen afkomstige label Aguirre. Die laatste bracht twee jaar terug overigens ook Trance-Formations I: Ancient Minimal Meditations opnieuw onder de aandacht.

We horen meer dan een uur lang beatloze orgel- en keyboardklanken, met spacende echo’s en trance opwekkende effecten. Toch zit er ook een hoop dynamiek in de muziek; golvende bewegingen die geen enkele kant lijken op te gaan behalve richting het oneindige. Abstract minimalisme, hypnotiserende loops en kleurrijke klanktapijten vullen op subtiele wijze de omgeving. Of het nu gaat om improvisatie of om vooruit bedachte en/of geprogrammeerde composities, Time Traveler is een ultiem ontspannende luisterervaring zonder dat de geest zijn aandacht verliest. J.D. Emmanuel focust dan ook op het meditatieve, doch het werkt net zo goed bij doelloos naar buiten staren of een boek lezen.

Time Traveler is een geslaagd document van J.D. Emmanuel’s tijdloze muziek. De tot vijfhonderd exemplaren gelimiteerde dubbel lp wordt gesierd door een caleidoscopische afdruk van wat een één van J.D.’s hawaïhemden moet zijn, en is voor te beluisteren én te bestellen via Aguirre.

Mind Over Mirrors – Check Your Swing

Na het uitstekende The Voice Rolling, dat vorig jaar bij Digitalis verscheen, komt Jaime Fennelly uit Chicago nu met een swingend vervolg: Check Your Swing. Neem dat “swingend” maar met een korreltje zout, want het is geen funk dat zijn alter ego Mind Over Mirrors laat horen. Dit album heeft meer weg van een eerbetoon aan het harmonium, het instrument dat dit jaar zijn 170ste verjaardag viert en vandaag de dag een belangrijk onderdeel is van drone muziek.

Mind Over Mirrors weet twee essentiële elementen voor een goed drone album te isoleren en ten volle te benutten: monotonie en minimalisme. Aan de andere kant is Check Your Swing rijk aan details, voldoende variatie biedend om niet naast Soothing Sounds For Baby van Raymond Scott in de kast te belanden. Fennelly heeft er duidelijk voor gekozen om geen eindeloze hypnoseopwekkende ambient te maken, maar om zijn pedaalharmonium uit India te laten ondersteunen door een synthesizer, tape en elektronica.

De mistige tonen uit het aloude instrument vormen absoluut de hoofdmoot, zoveel is wel duidelijk. Openingstrack Breaking The Jam maakt het met borrelende effecten echter toch net wat pittiger. Een ander wapen van Fennelly tegen de eentonigheid is ritmiek. Door de klanken in zwaar pulserende bewegingen over de luisteraar uit te storten, lijkt de muziek van Mind Over Mirrors soms wel een vertraagde excentrieke techno. Mound Building bevat zelfs percussie, mochten we twijfelen welk trage tempo we moeten aanhouden voor een danspasje.

Eén van de hoogtepunten is Pass Into The Driftless, het middenstuk van de lp. Hier haalt hij de flikkerende ambient geluiden uit een positief pijporgel, opgenomen in AIR te Antwerpen. Het is niet alleen om het gebruik van dit instrument dat dit nummer herinneringen oproept aan Ravedeath, 1972 van Tim Hecker, uit 2011. Abstract en claustrofobisch brengt hij donkere klanken ten gehore, resonerend in de achtergrond van een hazenslaap. Ondanks dat hij het harmonium hier even links laat liggen, haalt het op geen enkele wijze de coherentie uit het album.

Dit nieuwe album van Mind Over Mirrors is onmiskenbaar een drone album, maar ook zoveel meer dan dat. Fennelly bewijst hiermee dat dit genre ook beweeglijk en avontuurlijk kan zijn, zonder dat dit ten koste gaat van de mediterende werking van de muziek. Het harmonium zal daarom ook de komende 170 jaar nog niet verdwijnen.

Check Your Swing verschijnt op vinyl bij Hands In The Dark Records, voorzien van prachtig artwork om eenzaam bij weg te dromen in de natuur.

Köhn – Random Patterns

Jürgen de Blonde – beter bekend als Köhn – verraste in 2009 vriend en vijand met zijn geweldige We Need More Space In The Cosmos. Hij ging aan de slag met vintage synthesizers, haalde zijn inspiratie uit de kosmische muziek dan wel de Berlijnse (kraut)school, en creëerde een retrofuturistisch meesterwerk dat menig luisteraar in gewichtloze toestand bracht. Maar wie dacht dat Köhn hiermee een definitieve stijlkeuze had gemaakt, komt bedrogen uit.

Op Random Patterns, soloalbum nummer vijf alweer, breekt Köhn met enige traditie en stort zich ditmaal op minimalisme en een oud Italiaans elektronisch orgel (de Armon P200s). Het uitgangspunt is een simpel toetsenpatroon, dat langzaam vervormd, en zo nauwelijks merkbaar overvloeit in weer een nieuw patroon. Met onder meer Steve Reich als inspiratie laat hij de subtiele transformaties in de toetsencombinaties over aan het toeval, willekeurige ingevingen of gewoon het gevoel. Het is de meest pure manier van componeren, live opgenomen, en gunt ons daardoor een blik in de ziel van de maker.

De minimale orgelklanken zijn opgedeeld in vier nummers, welke in de titel elk weer een anagram vormen van Random Patterns. De langste daarvan is Armon Dates Ptrn, dat met ruim twintig minuten de gehele A-kant van het vinyl bedekt. In dat tijdsbestek luisteren de variaties op het patroon als een illusie, die voor een ontspannen en meditatieve luisterervaring zorgt. De kortere stukken zijn hierin wat directer, maar door weer wat andere effecten aan de tonen toe te voegen voelen deze minstens zo warm en relaxed aan. Een mooi voorbeeld hiervan is Mantra Portends, dat in combinatie met de door de Vlaming zelfgemaakte video met het brein van de kijker / luisteraar lijkt te spelen.

Köhn laat met Random Patterns zien dat hij een muzikant is die zichzelf steeds opnieuw weet uit te vinden. Het is een knap en gedurfd concept waarin hij zich meer blootgeeft dan ooit. Vergeet ik nog bijna te vermelden dat het ook gewoon mooi klinkt. Random Patterns is uitgebracht op het Belgische KRAAK label.

Mittland Och Leo

In het kader van “pak eens wat vaker het openbaar vervoer” schrapt de NS in december de internationale trein die van Amsterdam naar Brussel sjeest. Dat betekent voor Zeeuwen als ik, die op een enigszins vlotte manier naar Antwerpen willen reizen, eerst een enkeltje Rotterdam. Dat is net zoiets als naar Denemarken rijden wanneer je in Zuid-Frankrijk de vakantie gaat vieren. Desalniettemin is er geen enkele reden de leukste band van Antwerpen van dit moment mis te lopen: Mittland Och Leo.

Mittland Och Leo is het stelletje Joke Leonare en Milan Warmoeskerken. Ze maken instrumentale nummers met zwaarmoedige orgel- en casioklanken, echo’s en een ritmebox. Een beetje diezelfde aandoenlijk lieve deuntjes als Au Revoir Simone, maar dan monddood en zonder die hippie-achtige blijheid. De muziek zit ogenschijnlijk eenvoudig in elkaar, misschien wel de reden dat deze psychedelische orgelexotica zo heerlijk fris het brein binnen komt vallen.

Bovenstaande omschrijving baseren we op één enkele 7” single, Myland And Lion, die dit jaar het levenslicht zag op het Ultra Eczema label. Vier nummertjes, allen met dezelfde insteek, maar vervelen doet het nergens. Nee, we willen alleen maar meer van dit. Voorlopig zal er om meer hypnotiserende nummers van Mittland Och Leo te luisteren, een bezoek moeten worden gebracht aan Antwerpen voor een optreden van dit duo. Met de trein, of anders. We hebben het ervoor over.

Valentijnsdag

Valentijnsdag. Wat is er romantischer dan op deze met commercie bevuilde kutdag je liefde uit te spreken over de vandaag uitgekomen Ravedeath, 1972 van Tim Hecker? En deze de hele dag op hoog volume en repeat op jezelf, en bij voorkeur ook anderen, te laten inwerken? Ik kan even niks bedenken. De Canadese producer timmert al een jaar of tien aan de onverharde weg waar ambient, noise en soms mysterieuze elektronica tevergeefs op zoek zijn een afslag.

Je zou zeggen dat met bescheiden klassiekers als Harmony In Ultraviolet en An Imaginary Country Tim Hecker veel te danken heeft aan de elektronische muziek, maar getuige de titel van zijn achtste album wil hij het liever dood zien gaan. Rave als muziekgenre ademt net als Valentijnsdag commercie, gemaaktheid, en laat weinig ruimte voor natuurlijke vorming van het productieproces. Het is te doordacht. Misschien is dat wel wat hij wil zeggen met Ravedeath, 1972.

Toch is er veel geknutseld aan de originele liveopnamen op een IJslands pijporgel, onder toeziend oog van Ben Frost in één dag ingespeeld in een kerk in Reykjavik (een prachtige anekdote voor muzieknerds, voor anderen wellicht een pretentieus verkooppraatje). De orgelklanken vormen de ziel van de plaat, maar deze dwaalt niet alleen rond in het geluidslandschap. Aangevuld met beatloze elektronica, zachtjes kriebelende noisegeluiden, piano, gitaarfeedback en andere ondefinieerbare tonen zoekt hij een middenweg tussen organisch en elektronisch, koud en warm. De albumhoes suggereert vernietiging, vernieuwing, een afrekening met het verleden. Het verleden heeft echter ook iets romantisch, en daar is Tim Hecker zich wel degelijk bewust van. Daarom is het ook een strijd tussen oud en nieuw. De ingenieuze opbouw riekt naar klassiek, hetgeen er omheen gebakken zit suggereert moderniteit.

Ravedeath, 1972 is net als zijn voorgangers een blauwdruk voor de toekomst van de progressieve elektronische muziek, waarin de artiest ook weer echt artiest mag zijn. Een knal voor de harses van hedendaagse laptop muzikanten, die zonder gevoel voor compositie toch een heel degelijk muziekstuk kunnen produceren. Er wordt weer met de handen gewerkt. En dan komen de besten vanzelf bovendrijven.

Follow

Get every new post on this blog delivered to your Inbox.

Join other followers: