21 jul 2010

De wonderlijke wereld van When

No Comments Muziek

Een herinrichting van de kast waar de muziekcollectie in is gehuisvest, biedt na afloop soms een verrassend uitzicht op de verzameling. Het is een welkome mogelijkheid om artiesten en albums die eerder geadoreerd werden opnieuw te ontdekken en je te verbazen over zoveel kwaliteit dat jaren noodgedwongen in een doos werd bewaard. De leukste herontdekking na mijn verhuizing van een paar weken terug was toch wel de Noorse “band” When, het muzikale soloproject van Lars Pedersen. Het laatste echte album is weliswaar van twee jaar geleden, maar er zijn genoeg redenen om de gehele discografie vandaag de dag in het zonnetje te zetten.

Ik ben de gelukkige bezitter van dertien When albums, een tijdspanne overdekkend van 1987 tot en met 2007. Het magazine Nordic Vision, dat ik als metalliefhebber regelmatig las, was haar tijd ver vooruit en durfde het in de vroege jaren negentig aan om iets dergelijks experimenteels als de eerste twee albums Drowning But Learning en Death In The Blue Lake aan te bevelen aan mannen met lang haar, een gehoorbeschadiging en zwarte kleren. Gek genoeg werd de rommelige en rituele industrial van When door de metalcultuur met – relatief gezien – open armen ontvangen. Stukken van het laatst genoemde album werden zelfs als intro gebruikt voor Satyricon’s debuutplaat Dark Medieval Times, inmiddels een klassieker. Helemaal gek was dat niet, want Death In The Blue Lake verwijst naar de duistere horrorroman van André Bjerke en wordt gezien als de ultieme soundtrack ervan.

When bleef in donkere sferen, wat Lars Pedersen een cultstatus opleverde in de black metal scene, zij het onder diegenen die open stonden voor andere muziek. Black, White And Grey neigt naar militaristisch ritualisme, waarin oorlogen en de daarbij behorende humane verschrikkingen niet helemaal in het zonnetje worden gezet maar in ieder geval er beelden van oproept. De opvolger en het vierde album Svartedauen (Noors voor de Zwarte Dood) ging nog een stapje verder en beschrijft in één lange compositie het aangezicht en –gehoor van het Scandinavische land ten tijde van de pest, circa 1350.

Gelukkig pinde Pedersen zich niet vast op het duistere en het occulte. Met Prefab Wreckage wrikte hij zich los uit de black metal scene, zich nu bedienend van structuren die al wat meer op echte songs gaan lijken. Met tribale ritmes, gregoriaanse koren, abstracte tonen en allerlei freaky samples was dit echter allerminst bestemd voor de top 40, toen nog gewoon gepresenteerd door Erik de Zwart. Lichtzinnig en toch loodzwaar ging het er aan toe op When’s versie van de soundtrack voor Peer Gynt, van de klassieke componist Edvard Grieg. Het stuk was van zichzelf al een hekeldicht, maar Pedersen weet zonder door de mand te vallen een satire op de toch al niet minne composities van Grieg neer te zetten.

Maar het beste moest nog komen. When tekende eind jaren negentig bij het platenlabel Jester Records. Dit label wordt nog steeds gerund door Garm, frontman bij Ulver, toevallig ook een band uit de black metal scene van Noorwegen. Ulver had intussen de metal ook al vaarwel gezegd, en legde zich toe op (experimentele) elektronische muziek. When had een nieuw thuis, en inspiratie. Psychedelic Wunderbaum was hiervan het eerste resultaat. De naam van het album zegt hier genoeg; de tien nummers zijn een chaotische collage van noise, rock, pop, orgelgeluiden en samples uit tekenfilms, ondersteund door teksten van Aleister Crowley en Tom Wolfe. De band waar deze weblog onder meer naar is vernoemd, kon qua weirdness wel inpakken.

Persoonlijk favoriet is toch echt The Lobster Boys uit 2001, tot dan toe het meest poppy album van When. De Beach Boys (ze blijven terugkomen) hebben hier de samenwerking gezocht met Muslimgauze (ook een favoriet uit de oude doos) en alles wat ertussen ligt, erbij gepakt. Althans, zo lijkt het. Het is tevens de eerste plaat van Pedersen waarop zo nadrukkelijk én succesvol met Arabische invloeden wordt gewerkt. Met een Noors accent, dat dan weer wel. Dit bevreemdende concept ging nog twee albums door met Pearl Harvest en Whenever, maar op Trippy Happy gaat het Midden-Oosten weer overboord en gaat When nog meer richting toegankelijke popmuziek. Pedersen presteert het nochtans om steeds op het laatste moment de afslag te nemen naar gekkigheid. Ook op You Are Silent (2008) heeft de bijna-vijftiger totaal geen last van een hang naar rust of gladgestreken producties. Een heus tribute album voor Sun Ra vorig jaar versterkt deze stelling. Met zo’n herontdekking zou ik bijna ieder jaar willen verhuizen.

02 jun 2010

Von Spar – Foreigner

No Comments Muziek

Soms kan oude klinkende muziek enorm verfrissend aandoen. Zo kwam ik tussen alle grote voorspelbare releases van afgelopen maand zomaar uit het niets Von Spar tegen, met het derde album Foreigner. De act was aan mijn aandacht ontsnapt ik een tip kreeg van Theo Ploeg. Dit naar aanleiding van het bericht dat leden ervan de samenwerking hebben gezocht met Axel Willner (The Field), Ada, Jörg Burger (The Modernist), Jens-Uwe Beyer (Popnoname) en John Stanier (Battles). Hoewel die supergroep Cologne Tape al op papier niet te versmaden is, bewijst Von Spar met Foreigner dat het kwartet ook uitstekend zonder additionele muzikanten uit de voeten kan.

Een geweldige openingstrack kan de verwachtingen voor de rest van het album te hoog laten oplopen, doch de Europese reis die Von Spar maakt op Scotch & Chablis doet alleen maar naar meer smaken. In het jaar 1977 was er nog geen kanaaltunnel, anders had er vast en zeker een Trans-Europe Express tussen Schotland en Chablis bestaan. De gelijkenis tussen dat nummer van Kraftwerk is misschien niet helemaal treffend omdat Von Spar de erfenis van het Ruhrgebied combineert met bijna Amerikaanse (synth)popnoir en de minimale Keulen-sound. Hierdoor omspant Von Spar muziekstijlen van eind jaren zestig tot nu. Krautrock verzette zich als genre vaak juist tegen de Amerikaanse cultuur; tegenwoordig gaat het hand in hand.

You Shake Down On My Settee Tonight is niet alleen qua titel de meest ontoegankelijke track van het album, maar schrikt met zijn a-ritmische klanken van de basgitaar wellicht luisteraars af. Die basgitaar wordt hier overigens bediend door Mario Katz, die we ook weer zullen terugvinden op Cologne Tape releases. Von Spar slaat na deze track meteen terug naar de dansvloer met TrOOps, een wave disco track met verrassend melodieuze vocalen, die overigens een wat slappe tekst opdreunen. Deze single heeft al een aantal heerlijke remixen opgeleverd, onder meer van Prince Language.

Toch zoekt Von Spar het vooral in kosmische sferen, al dan niet gecombineerd met Motorik-ritmiek, en niet zo zeer in de popmuziek. De tracks die de luisteraar in het midden van het album tegenkomt, I Can’t Stand The Grain en Collecting Natural Antimatter zijn hier een overtuigend bewijs van. Laatst genoemde nummer doet aan alsof Jean Michel Jarre en Giorgio Moroder samen op het podium staan, begeleid door een progrockband. Deze spacy lijn wordt doorgezet met HyBoLT (Hypersonic Boundary Layer Transition), de al eerder uitgebrachte eerste single van het album, dat ons inderdaad naar grote hoogten stuwt.

De bij vlagen opdoemende discobeats maken van Foreigner en plaat die het goed zal doen op de alternatieve dansvloer. De afsluitende nummers λ (Lambda) en Daddy Longlegs herinneren daar nog even aan. De één doet dat met electroklanken en rustgevende samenzang zoals ze dat bij Kraftwerk ook zo goed konden, de ander is een stompende en misschien wel de meest freakende track van het album, dat de toetsenist volledig uit z’n dak laat gaan. Von Spar houdt echter gedurende drie kwartier het concept volledig bijeen, wat het een consistent en verrassend goed album tussen de hedendaagse releases maakt.

29 mei 2010

Motorpsycho

No Comments Muziek

Ik leerde Motorpsycho kennen op het moment dat mijn metalperiode aan zijn einde was gekomen maar ik mezelf nog niet helemaal durfde te geven aan popmuziek. We praten begin 2000, ten tijde van de release Let Them Eat Cake. Dat het album compacte songs bevatte met veel Beatles invloeden kwam toen mooi uit. Popmuziek dus, maar wel met een alternatief randje.

Maar dat is natuurlijk allemaal niet zoals het hoort. Motorpsycho waardeer je juist vanwege de psychedelische hardrock in combinatie met grunge, prog, heavy metal en noise-achtige experimenten neergezet op albums als Demon Box, Timothy’s Monster en Trust Us. Popmuziek? Nee, lange slierten met harde riffs en oneindig gefriemel op de snaren en effecten, Led Zeppelin-stijl. De euforie komt pas weer bij de release van Black Hole/Blank Canvas, nadat er op nog eens twee albums de lijn van Let Them Eat Cake was doorgezet. Hoewel ik Motorpsycho twee maal eerder live zag op festivals (in de “minder coole” periode), weet ik na het optreden in de Effenaar vorige week waarom dat zo hoort te zijn.

Om één of andere vreemde reden kom ik bij concerten altijd vlakbij de luidsprekers te staan. Een gehoorbeschadiging heb ik al lang geleden opgelopen, dus oordopjes zijn in mijn geval overbodige luxe. Hoewel, Motorpsycho speelt vanavond loeihard, bijna stonermetal. Het is bizar om te horen hoeveel geluid één gitaar en één bas kunnen produceren. In de twintig jaar dat de band bestaat heeft de band een groot aantal releases uitgebracht, maar vanavond komt vooral de laatste Heavy Metal Fruit langs, een album met een meer dan treffende titel. Vele stijlen worden erop gecombineerd met de eerste twee woorden als rode draad, en het mag zich daarom één van de beste werken van Motorpsycho noemen.

Het dertiende album komt meer dan integraal voorbij, want er wordt naar hartenlust geïmproviseerd wat de toch al lange psychedelische nummers naar een ander niveau tilt. Zo zou je gerust een frietje kunnen gaan halen en terug komen terwijl hetzelfde nummer nog wordt gespeeld. Iets van het optreden missen zou ik mezelf echter niet vergeven. Het lijkt één grote jamsessie te worden zonder pauzes, maar keer op keer komt de band weer in vaarwater waarin enige herkenningspunten worden aangedaan, zoals tijdens het spelen van de oldie Un Chien d’Espace.

Ik ben geen type voor de sportschool, maar het uithoudingsvermogen van drummer (“trommeslager” zeggen ze in Noorwegen) Kenneth Kapstad maakt mij toch nieuwsgierig. In de meer dan twee uur dat de set duurt, heeft de beste man geen momentje rust. Ook in de rustige opbouwende passages speelt hij met funky en jazzy ritmiek, ongetwijfeld ontsproten aan zijn opleiding op het conservatorium van Trondheim. In de hardere passages gaat hij als een beest achter de trommels tekeer, miniem oogcontact houdend met Bent Sæther en Hans Magnus “Snah” Ryan zodat de sessie niet ontaart in een ontspoorde kakofonie. Motorpsycho staat met veel plezier op de bühne. Het drietal houdt zichtbaar van de eigen nummers en dat geeft af op het enthousiaste publiek in de Effenaar. Een optreden om niet snel te vergeten, al was het maar omdat er een piep in mijn oren is bijgekomen.

28 apr 2010

Pure Ecstasy

2 Comments Muziek

De gevolgen van de vulkanische aswolk Eyjafjallajökull voor de luchtvaart, natuur en rokjesdag waren niet te overzien. Toch was dat allerminst het ergste leed. De infantiele Amerikaanse posterijen wisten namelijk geen noodoplossing te bedenken om de door mij bestelde 7” van Pure Ecstasy op tijd in Middelburg af te leveren. Een dikke schande natuurlijk. Te meer omdat Pure Ecstasy zijn derde briljante single op rij aflevert.

Voices is de opvolger van de eerdere vinyl singles Easy en Future Nostalgia, die ik koester als een hond zijn bot. Het drietal bestaande uit zanger/gitarist Nate Grace, Jesse Atkins en Austin Youngblood zijn zo Texaans (Austin) als Lance Armstrong en moet je daarom vooral niet verwarren met de zanggroep met dezelfde naam uit San Francisco. De muziek is ook wat minder opgefokt, trouwens.

Pure Ecstasy grossiert in het candyflipping effect, waarbij een psychedelische gemoedstoestand wordt afgewisseld met de euforie die de briljantheid van de tracks oproept. Waterige garage gitaarakkoorden en nonchalante zang worden volledig weggemoffeld door echo’s en fuzzy lo-fi effecten. Juist daardoor bereiken nummers als Easy en Alexandria – de B-kant van de laatste EP – de status van oog-wegrol-muziek waarbij relaxen tot kunst wordt verheven. Toch hebben de teksten iets fascinerend deprimerends, en lijken ze niet geschreven te zijn door fervente al dan niet surfende drugsgebruikers. Het Amerikaanse “beach-gevoel” is desalniettemin zeer aanwezig.

De gitaarjams van Nate hebben misschien wel toevallig ook wel wat weg van het psychblues getokkel van Kurt Vile, mijn andere grote held. Maar voordat deze twee samen met band op het Nederlandse podium zijn te aanschouwen, krijgen we hopelijk nog wat meer muziek te horen van Pure Ecstasy, want diezelfde muziek zorgt zonder meer voor een geestelijke verslaving. De LP is “coming soon”, althans volgens Myspace. Tot die tijd moeten we het doen met de singles en een recent optreden in Bushwick, die bij Pixelhorse is te downloaden.

14 apr 2010

Motel Mozaïque vs. Avonduren

2 Comments Muziek

Een bezoek aan Rotterdam was voor mij alweer een tijd geleden, maar dit jaar kon ik er niet meer omheen: het Motel Mozaïque festival. Omdat de angst door Sparta supporters belaagd te worden altijd rondhangt in de havenstad, besloot ik voorzichting de boel af te tasten en slechts één dag van dit festival te bezoeken, namelijk de vrijdag. De grootste reden hiervoor was Mumford & Sons, die met hun geweldige debuutalbum nog de nummer twee spot wist te behalen in mijn jaarlijst 2009. ’s Middags al konden we de Britten aanschouwen, nog voordat de polsbandjes om waren gedaan. Ik heb zelden zo’n rij gezien voor een kerk, die was neergezet door 3voor12. In drie nummers tijd wisten de heren met hun popfolk het gehele publiek aan het springen te krijgen. Dat beloofde wat.

Eerst nog even Johnny Flynn bekijken in de Rotown. Hoewel zijn laatste EP Sweet William een beetje tegenvalt, heeft de jonge troubadour uit Londen een streepje voor bij mij dankzij het album A Larum. In juni komt er een nieuw album uit, en het is te hopen dat daar weer springerige maar soms ook gevoelige countryfolk met een hoop swing op te vinden is. Dat is in ieder geval wat hij vanavond speelt; zijn meest aanstekelijke liedjes komen allemaal voorbij. Gitaar, banjo, trompet en acteren (Kruistocht in spijkerbroek) zijn allen geen probleem voor Johnny Flynn. Helaas was dat optreden ook meteen het hoogtepunt van de avond.

Mumford & Sons zijn inmiddels zo populair geworden dat er al een hoop zenuwachtige mensen voor, op, naast en in de Rotterdamse schouwburg zijn te vinden, één uur voor aanvang van de show. De show begint keurig op tijd, maar de zaal is dan al een tijdje vol. En wachten duurt lang. Als dan het eveneens Londense viertal op het podium verschijnt, ben ik al niet meer enthousiast te krijgen. De liveshow heeft wat mij betreft weinig extra’s ten opzichte van het album, maar getuige de deinende menigte bij Little Lion Man delen weinigen mijn mening. Mij bekruipt steeds meer de gedachte dat ik bij de Fuck Buttons in Watt had moeten staan. Dat is altijd een nadeel van festivals: keuzes maken. Na Mumford & Sons maak ik de keuze helemaal nergens meer naar toe te gaan. Om na drie uur rusteloze slaap de terugreis naar Zeeland te wagen.

Thuis in Middelburg was er ’s avonds weer een vertrouwde Avonduren in de galerie naast de beste – en enige – espressobar die de stad rijk is. Ik heb nog geen enkele editie gemist, en dat zegt genoeg. Het is natuurlijk niet te vergelijken met een groots opgezet festival als Motel Mozaïque. Sterker, het is eerder het tegenovergestelde. Het is er doorgaans rustig, knus en iedereen kent elkaar. Vanavond is geen uitzondering hierop, doch is het wel een beetje speciaal omdat er dit keer geen verstilde folk weerklinkt in de achterkamer. In de voorkamer staan de versterkers de oorschelpen al voor aanvang venijnig aan te staren. Capital Sentimental trakteert het aanwezige publiek op een harde psychedelische spacerockshow; voorbijgangers kijken verbaasd naar binnen. Zie je wel, er gaat niets boven thuiskomen. Lees mijn verslag van deze avond bij 3voor12Zeeland hier. En mocht je je aanstaande zondag op het Roadburn festival bevinden, ga die band zien!