Dijkshoorn in Middelburg

Nico Dijkshoorn was gisteravond in de Zeeuwse Bibliotheek. Om voor te lezen. De laatste keer dat iemand mij voorlas droeg ik nog een Bert en Ernie-pyjama en lag ik nog voordat het jeugdjournaal begon onder de wol. Ik had wel zin om oude tijden te laten herleven. Bovendien kan ik goed lachen om de schrijfsels van die man. Alleen kon ik die pyjama nergens meer vinden.

Je moet van ver komen, wil je op een dag in die groenblauwe aula van de Zeeuwse Bibliotheek voor honderd belangstellenden verhaaltjes kunnen voorlezen. Nico is het gelukt. Bijna een kwart procent van de provinciehoofdstad is uitgelopen om hem te zien en te horen voordragen uit eigen werk, ter promotie van zijn nieuwe boek met de spitsvondige titel “Dijkshoorn”.

De stijl van zijn schrijven bevalt me. Het is fel, actueel, scherp en venijnig. Hier en daar cynisch, recht voor z’n raap en beledigend. En bovenal erg grappig. De eerste duizend gedichten onder het pseudoniem P. Kouwes is mijn vaste toiletboek. En tijdens de lunchpauze probeer ik net als Kuif met een voetbal twee suikerklontjes van een richel af te schieten, precies in de koffiekopjes van twee collega’s. Is me nog niet gelukt overigens. De lezing van vanavond biedt mij dan ook weinig verrassingen. Van de meeste gedichten, columns en bladzijden die hij opleest, weet ik het einde al. Desalniettemin blijven ze vermakelijk.

Ik was mezelf vooral aan het verbazen over het aanwezige publiek. Hoe ze reageren op iemand als Dijkshoorn. Hij legt zijn leesbril op de lessenaar. Pakt een boek. Iets doodgewoons. Er stijgt gegniffel op uit de meute toehoorders. Na een paar zinnen voorlezen zie ik een rood aangelopen koeienkop met dode schapenkrullen erop zijn maagkrampen in bedwang proberen te houden. Alsof ieder leesteken van zichzelf al een dodelijke lading humor herbergt. Is dit een vorm van seniele beleefdheid, soms? Het moet als voordragende schrijver dan wel dichter afschuwelijk zijn om geen enkele reactie uit het publiek te krijgen, maar de omgekeerde wereld is minstens zo abject.

Na afloop was er gelegenheid tot vragen stellen. Die uitgemolken gewoonte mogen ze van mij ook afschaffen. Wat voor meerwaarde krijgt een boek als je erachter komt dat de zoon van de schrijver twee jaar de jeugdopleiding van AZ heeft doorlopen? Interviews met vragen van dit niveau kwam je voorheen alleen in de Break Out! tegen. De geveinsde journalisten in de blauwe stoelen wisten van geen ophouden en presteerden het steeds suffere zinnen te bouwen voor het vraagteken. “Wat vindt Mart Smeets grappig?” Waarom zou je dat in godsnaam willen weten? En sterker: waarom zou Nico Dijkshoorn dat moeten weten? Wielrenners. Dat vindt Mart Smeets waarschijnlijk grappig. Maar dat vraag je je niet af.

Ik had gehoopt dat Dijkshoorn dit tomeloze Hollandse kuddediergedrag genadeloos zou afstraffen. Een keiharde opmerking richting die brildragende keutel. Een sarcastisch betoog voor die oude tang met een lompe vraag. Honend en spottend die ene eeuwige student schetsend. De onwetendheid en onnozelheid eens lekker onder hun neus wrijvend. Maar nee, alle vragen werden netjes en geduldig beantwoord. Er werd met mensen gepraat en met zichtbaar plezier boeken gesigneerd. Die Dijkshoorn is eigenlijk een hele aardige kerel.

Zola Jesus – Stridulum

Twintig jaar is ze nog maar, de Amerikaanse Nika Roza Danilova. Naast haar studies Franse taal en filosofie aan de Universiteit van Wisconsin leeft ze ondertussen ook in een andere identiteit, waarbij ze haar jonge leeftijd onherkenbaar weet te camoufleren. Onder de naam Zola Jesus produceert zij aparte en volwassen muziek met grote personaliteit. De EP Stridulum is haar meest recente output op het Sacred Bones label, na eerder al diverse LP’s en singles te hebben uitgebracht.

Haar verleden werd gevormd door een geïsoleerd leven buiten de steden; vanaf haar tiende levensjaar werd operazang belangrijk. Ondanks haar lessen hierin zou ze het zingen op deze manier nooit helemaal onder de knie krijgen. Juist die imperfectie, in combinatie met een stevig stemgeluid, maakt van Zola Jesus een eigenzinnig artieste. Deze elementen laten zich verder muzikaal vertalen in zwaarmoedige, obscure lo-fi gothicmuziek, uiteraard met haar zang als hoofdrolspeler.

Stridulum is anders dan haar voorgaande werken. We horen nu rijkere arrangementen, een gladdere productie en minder lo-fi industrial. Zola Jesus doet duidelijk een poging om dichter bij het fenomeen popmuziek te komen. Ze strand gelukkig ergens halverwege, waardoor deze zes nummers wel boeiend en enerverend blijven. De dikke synthlagen doen spookachtig en mysterieus aan, en doet bij vlagen aan de Twin Peaks soundtrack denken. Zeker wanneer Stridulum wordt afgespeeld met een ongezond volume, missen de donkere klanken hun overweldigende uitwerking niet. I Can’t Stand is hier het beste voorbeeld van.

De computergestuurde drums, met een harde basdrum hamerend in de koptelefoon, doen ritualistisch aan. Luisterend naar de afsluiter Manifest Destiny moet ik daarom denken aan de acts op het Cold Meat Industry label uit eind jaren negentig, die industrial en gotisch nieuw-klassiek combineerden. De overeenkomsten met bijvoorbeeld Puissance en Sophia zijn dan ook navenant, met hier en daar een vleugje IDM misschien. Maar zoals eerder gezegd zijn Danilova’s stembanden hier het unieke selling-point. Zonder overdreven naar opera te klinken spuwt – zij het met een mooie boog – deze jongedame met veel theatrale kracht haar melancholische doch romantische teksten uit, waarin uiteindelijk alles goed komt.

Stridulatie is geloof ik nog niet echt aan mensen besteed; Stridulum heeft misschien daarom wel een onmenselijke hoeveelheid grandeur. Deze EP mag een grote stap vooruit genoemd worden voor Zola Jesus. Toch kan ik mij niet aan de gedachte onttrekken dat zij nog niet helemaal volgroeid is. En dat belooft wat.

Een muzikaal weekend

Zonder dat je in een tent hoeft te slapen en in Dixies moet kakken, toch drie dagen met kwaliteitsmuziek meemaken. Dankzij een combinatie van Avonduren, een middagoptreden in de Drvkkery, een Folk festival in de Spot en een uitstapje naar FabrIQ in Den Bosch werd dit werkelijkheid. Ik zag artiesten als Jay Minor, Cedarwell, Tiny Vipers, Bosque Brown, The Tallest Man On Earth, Megafaun en nog veel meer. Voor de vrijdag en zaterdag verwijs ik graag naar 3voor12Zeeland.nl: hier mijn verslag van Avonduren, de zaterdagmiddag staat hier en tekst voor en over De Spot staat hier en hier.

Bij artiesten van dit kaliber is het helemaal niet erg om ze twee keer achter elkaar te aanschouwen. Bovendien had het nieuwe festival FabrIQ Den Bosch nog net iets meer te bieden dan De Spot. Nog niet helemaal bekomen van de afsluitende handstand-circus dj’s Betonnie en Bartcore,  schuifelde een gezellige groep Middelburgers daarom zondagochtend de trein in richting het verre Brabant.

Eenmaal aangekomen deed ik nog even snel een sneakpeak bij een rehearsal in de diepe kerkers van de W2, waar Zonderland, een absoluut geen onaardige post-rock / ambient driemansformatie, zijn kunsten vertoonde. Even daarna vulde de zaal zich snel bij Awkward I, met de Hospital Bombers als begeleidingsband. Ik moet altijd even wennen aan zittende concerten, zo ook in de Verkadefabriek. Het is echter een goede manier om het publiek zich te laten concentreren op de muziek, in plaats van op sociale activiteiten. Nadat de Tindersticks het concert in de Effenaar om die reden hadden afgebroken is het weer helemaal een issue, ouwehoeren tijdens een concert. Ook de dag ervoor had ik het even niet meer met al die eikels die het optreden van Bosque Brown verpestten. Maar bij Awkward I was het redelijk stil, zodat ik in alle rust van de prachtige muziek kon genieten.

Tiny Vipers had mij de dag ervoor al verrast met een krachtig en ijzersterk optreden. Dat maakte het niet minder erg dat ik vanwege de drukte driekwart van het optreden aan de verkeerde kant van deur heb gestaan. De drie nummers die ik dan toch nog mocht aanschouwen, deed dat gegeven snel weer vergeten. Met haar slobbertrui en vieze haar is ze mijn favoriete onmodieuze dame van vandaag en morgen. Cedarwell zette Middelburg al op z’n kop, en herhaald dat kunstje in Den Bosch. De zittende optredens schuiven we aan de kant, het is nu feesten in de W2.

Stiekem is de act waarvoor we allemaal zijn gekomen The Tallest Man On Earth. De Zweed van amper 1 meter 30 heeft inmiddels een grootse reputatie. De vergelijking met Bob Dylan moet je niet helemaal vergeten, maar de beste man een (goede) kopie noemen doet zijn muziek geen eer aan. Hij bewijst met zijn tweede album The Wild Hunt, uit op 13 april, dat hij zijn eigen stijl heeft gevonden (mensen die problemen hebben met mijn downloadgedrag mogen mijn originelen komen tellen). Zo is een nummer als You’re Going Back melodieuzer dan ooit, en heeft King Of Spain briljante poëtiek. Kristian Matsson, zoals hij heet, weet gevoelige, emotionele kampvuurliedjes op energieke wijze  over te brengen op het publiek. Een optreden met kippenvel.

Megafaun zijn  wat mij betreft de nieuwe Fleet Foxes. Waarom de drie heren niet in mijn jaarlijst van 2009 zijn terug te vinden is me een raadsel. Gather, Form & Fly is een album die niet alleen mooie meezingfolk ten gehore brengt, maar ook het experiment niet schuwt. De banjo wordt net zo makkelijk ingeruild voor een laptop. Bovendien zijn de drie mannen met indrukwekkende gezichtsbeharing een genot om op het podium zien staan. Zoveel speelvreugde  zweept zonder moeite het publiek op.

Omdat er nog steeds geen nachttreinen naar Zeeland rijden, moest ons gezelschap de afsluitende bands aan zich voorbij laten gaan. Maar ook zonder deze is FabrIQ met recht een “Festival Of Intrusive Quality”. Goed, op de terugweg naar Middelburg liep het misschien een beetje uit de hand. Het fabeltje dat festivalbier niet werkt is dan ook weer uit de wereld. Dank aan Nous die alle gezelligheid van zondag op de gevoelige plaat vastlegde.